KIẾN TRÚC THUẦN VIỆT: NHÀ BÁNH Ú Phần I

Phân I: KIẾN TRÚC BẢN SẮC VIỆT NAM

Có rất nhiều khảo luận, hội nghị ở Việt Nam mong muốn tìm ra một kiểu kiến trúc THUẦN VIỆT, cuối cùng đều đưa ra nhận định là người Việt không có nền kiến trúc riêng.
Ngày 21/6/2012, Viện Kiến trúc Quy hoạch đô thị và nông thôn (VIAP) cùng với Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, Tạp chí Quy hoạch Xây dựng đã tổ chức cuộc gặp mặt giữa 2 tạp chí cùng với lãnh đạo Bộ Xây dựng, các cục, vụ thuộc Bộ, các cơ quan hữu quan và các cộng tác viên của 2 tạp chí nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.
Tại cuộc gặp mặt thân mật này Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng, Vị Tư lệnh của ngành kiến trúc, quy hoạch và xây dựng đã khen ngợi, động viên và nhắc nhở Viện (VIAP) và các nhà báo của 2 tạp chí về những việc đã làm tốt và những việc chưa làm được, cần tiếp tục triển khai trong thời gian tới. Một trong những việc chưa làm được là: có hay không có và đâu là Bản sắc kiến trúc Việt Nam … (theo Lưu Đức Hải, nguyên Viện trưởng Quy hoạch đô thị – nông thôn)

KIẾN TRÚC BẢN SẮC

Xin nêu một chút ví dụ về bản sắc kiến trúc của một cộng đồng, một dân tộc, để thấy cái gì tạo ra bản sắc đó của họ, và nó là thế nào.

1/. Kiến trúc đặc thù của người Trung Quốc là nhà cửa, đền thờ và chùa cổ có hình dáng đặc trung là mái cong, oằn xuống ở các đoạn có độ dài tương đối. Ví dụ đòn dông, kèo nhà … luôn cong như phải gánh chịu sức đè mãnh liệt của thiên mệnh. Đó là biểu trưng của tư tưởng phong kiến còn mãi đến ngày nay trong xã hội Trung Hoa.
2/. Kiến trúc mái bằng của Âu Châu mà người Pháp mang đến Việt Nam là một cách tân từ kiến trúc Gothique, biểu thị tư tưởng công bằng, hướng đến xã hội có nền tảng và bình đẳng trên mọi khía cạnh.
3/. Kiến trúc Hồi Giào có đường nét thanh mảnh, không gian thoáng đãng, trang trí, điêu khắc ít rườm rà, thường có những chỏm cầu hình củ hành to hoặc nhỏ, vòm cuốn cửa nhọn đầu hình lá đề. Đó là đặc trưng của kiến trúc (cộng đồng) Hồi giáo.
4/. Kiến trúc đặc trưng Ai Cập chủ yếu tồn tại các đền đài tôn giáo với các cấu trúc to lớn và sự thần bí của không gian, được xác định bởi các bờ tường dày và dốc với ít lỗ mở.
5/. Kiến trúc của các nước lân cận Việt Nam như Thái Lan, Kampuchia, Lào, Myanmar v.v… dù có nhiều nét tương đồng nhưng vẫn chứa bản sắc riêng, nhìn vào là phân biệt được ngay. Nhà Quốc hội Cămpuchia được hoàn thiện và đưa vào sử dụng trong năm 2008 với chóp nhọn, mái giật cấp, màu sắc phong quang với ngói đỏ – hành cung trắng hài hòa không lẫn vào đâu được. Nhà Lào ở cửa khẩu quốc tế với chóp nhọn vuốt cong, mái úp như biểu hiện một tâm thái bình hòa, bền bỉ mà vẫn dung chứa những chuyển động mãnh liệt. Nhà Thái Lan thì đòn thẳng mái nghiêng, màu sắc nhẹ nhàng gây cảm giác thanh bình, cởi mở.

Tóm lại thì kiến trúc bản sắc là cơ cấu, bố cục phổ biến mang tâm thế của cộng đồng dân cư, dân tộc đó trong một thời gian dài mà hình thái của nó có thể phân biệt và nhận diện dễ dàng so với quần thể kiến trúc khác, biểu hiện tập trung trung nhà ở và các công trình khác.
Và nói như vậy thì Việt Nam có một hình thái kiến trúc nào xứng đáng như vậy không ?

NHÀ BÁNH Ú

Không mang hình mái cong kiểu Tàu, nhưng ngôi nhà, hương đình Việt Nam cắt những nét thẳng tắp vào không gian, mái úp nghiêng đầy đặn và nền nã, tượng hình một chiếc bánh ú, thức ăn dân dã nghìn năm của người Việt cổ. Với cấu trúc theo thước thợ Việt Nam mà nhiều người gọi là thước Lỗ Ban Việt, hàm ý so sánh ngang vai với tổ nghề mộc Trung Hoa (1), nhà bánh ú mang đủ mọi cung bậc của sự sáng tạo, độc lập và riêng có. Người Việt, đặc biệt là người Kinh đã làm chủ nền văn hóa lúa nước trước cả người Trung Hoa, hình thành cuộc sống định cư nhiều nghìn năm, do đó tạo được kiến trúc mang bản sắc riêng, phù hợp với không gian sống nhiệt đới nhiều nắng và gió, không hiếm giông tố bão bùng.

1/. Nhà “bánh ú” thuần Việt có nhiều qui mô khác nhau.

– Nhà dân dã là loại nhà 16 hay 32 (là 16 hoặc 32 chi tiết với chuẩn đòn dông là 16 hay 32 “thước thợ”, khoảng 6,5 mét hay 13 mét chiều dài “đòn dông”.

– Nhà banh ú cỡ lớn thường dùng cho đình chùa hay “nhà hội đồng”, có kích thước “bánh ú” 32, 64 hay 128 cũng theo ý nghĩa kể trên.

2/. Nhà bánh ú có các phiên bản 4 cột, 8 cột hay 16 cột, độc đáo nhất là nhà bánh ú MỘT CỘT đã từng tồn tại ở Thành phố Tân An, tỉnh Long An (nay đã bị phá dỡ để xây nhà hộp kiểu Mỹ). Nhà bánh ú còn được xây dựng hai căn, ba căn hoặc năm căn liền kể thành một quần thể nhà bánh ú.

3/. Cấu trúc chính của nhà bánh ú 16 gồm 4 cột ở chính giữa, 4 dầm chính và 4 đòn nâng đỡ 4 vì kèo và 4 mạch đòn tay (tạo thành 16 chi tiết), phía trên lợp ngói âm dương (nhưng sau này được phối hợp vật liệu Fibro cement hoặc các vật liệu lợp khác, thậm chí là rơm rạ hay tôn màu). Điều này cho thấy mặc dù là hệ thống rất đặc sắc và kín kẽ nhưng nhà bánh ú vẫn dễ dàng biến cải cho phù hợp với rất nhiều loại vật liệu lợp và tường vách.
Chính cấu trúc “thước thợ” này phân biệt rõ nhà bánh ú với các loại hình nhà rường, nhà rông và các loại hình kiến trúc nhà ở khác, dù “nhái kỹ” đến nỗi bên ngoài nhìn khó thể phát hiện điểm khác biệt.

4/. Kết hợp nguyên lý ngũ hành (kim – mộc – thủy – hỏa – thổ) thành một hình thái kiến trúc độc đáo, nhà bánh ú luôn tồn tại một dòng khí đối lưu theo hàng hiên, xoay vần theo các cột, làm mát cho ngôi nhà và phân tán lực khi có gío mạnh, tránh khỏi tốc mái, bung kèo như các hình thái kiến trúc khác. Điều này biểu thị ông cha chúng ta đã dày công cả nghìn năm nghiên cứu, tôn tạo, hình thành một kiến trúc độc đáo mang bản sắc riêng không lẫn vào đâu được.

5/. Trên mái, hai đầu đòn dông và các vì kèo của nhà bánh ú luôn được kết hợp với việc gắn các con chó bằng sứ màu xanh lam ngọc, tạo một cảm giác thân thiện, ấm cúng, hài hòa.

Chúng tôi viết bài này nhằm giới thiệu với các bạn và thế giới kiến trúc bản sắc Việt Nam mà vì vô tình hay cố ý, người ta muốn ém nhẹm tinh hoa kiến trúc Việt, dám dạy ngay ở các trường ĐH Xây dựng và Kiến Trúc Việt Nam rằng : “không có kiến trúc thuần Việt”. Thiết kế tòa nhà Quốc Hội Kampuchia nhìn vào đã thấy thấm đẫm văn hóa và con người Kampuchia, trong khi thiết kế tòa nhà Quốc Hội Việt Nam không nhìn ra bất cứ một chút Việt Nam nào.
Gần đây hàng loạt đình chùa bị âm thầm sửa chữa, bỏ hết các chi tiết kiến trúc thuần Việt này, đưa mái cong của văn hóa kiến trúc Trung Hoa vào, thậm chí đưa vào đấy các tượng mãnh sư và các thánh thần “bát nháo”, hoàn toàn xa lạ với văn hóa Việt Nam, khiến cho một số bạn bè quốc tế có am hiểu tưởng nhầm rằng Việt nam là một tình của Trung Quốc.

Hãy dựng lại tinh thần Việt Nam ngay từ việc vinh danh kiến trúc thuần Việt.

———————Wambuakim———————-

(1) Thước Lỗ Ban Tàu có 3 loại : 52,2 Cm; 42,9 Cm và loại 38,8 Cm. thước thợ (hay thước mộc, bằng 0,425 mét) và thước đo vải (bằng 0,645 m).

86 Trả lời “KIẾN TRÚC THUẦN VIỆT: NHÀ BÁNH Ú Phần I”

  1. I blog frequently and I truly appreciate your information. This article has truly peaked
    my interest. I am going to take a note of your
    blog and keep checking for new details about once
    per week. I subscribed to your RSS feed as well.

  2. 74741 47653undoubtedly like your web website but you require to check the spelling on several of your posts. Several of them are rife with spelling issues and I discover it extremely troublesome to tell the truth nevertheless I will certainly come back again. 370465

  3. 889414 756992You will be able use all sorts of advised attractions with various car treatments. A quantity of sell traditional tools numerous demand families for almost any event for any investment district, or even for a holiday in new york. ???? ??? ?????? ????? 841612

  4. I was wondering if you ever thought of changing the structure of
    your blog? Its very well written; I love what youve got to
    say. But maybe you could a little more in the way of content
    so people could connect with it better. Youve got an awful
    lot of text for only having 1 or two pictures. Maybe you could
    space it out better?

  5. Excellent goods from you, man. I’ve take note your stuff previous to and you’re
    simply extremely wonderful. I really like what you have
    got here, really like what you are stating and the way in which you assert it.

    You are making it entertaining and you still take care of to keep
    it sensible. I can not wait to read much more from you.
    This is really a terrific website.

    my website … Spark Aura Skin Serum

  6. I think this is among the most important info for
    me. And i’m glad reading your article. But should remark on some general things, The
    website style is ideal, the articles is really excellent :
    D. Good job, cheers

  7. Thank you so much regarding giving us an update on this subject matter
    on your web-site. Please realize that if
    a fresh post appears or if perhaps any variations occur
    on the current posting, I would consider reading a lot more and
    learning how to make good utilization of those approaches you discuss.
    Thanks for your efforts and consideration of other people by making this web site available.

    Feel free to surf to my homepage: Gorges De Soleil Review

  8. I became honored to get a call from a friend as soon as
    he observed the important ideas shared in your site. Going through your blog article is a
    real wonderful experience. Thank you for thinking of readers much like me,
    and I wish you the best of success being a professional in this topic.

    Also visit my page: Radical Slim Keto

  9. Definitely believe that which you said. Your favorite
    reason appeared to be on the net the simplest thing to be aware of.
    I say to you, I certainly get annoyed while people consider worries that
    they plainly don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side-effects
    , people could take a signal. Will likely be back to get more.
    Thanks

    Feel free to surf to my web-site http://K.Ob.ejam.Esa.le.ngjianf.Ei2013@lulle.sakura.ne.jp/

  10. 355126 18345Hi. Thank you for making this site . I m working on betting online niche and have discovered this website using search on bing . Is going to be confident to look far more of your content material . Gracias , see ya. :S 370053

  11. Hello, I think your website might be having browser compatibility issues.
    When I look at your blog in Chrome, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it
    has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up!
    Other then that, excellent blog!

  12. Oh my goodness! Incredible article dude! Thank
    you so much, However I am going through difficulties with your RSS.
    I don’t understand the reason why I cannot join it.
    Is there anyone else getting the same RSS problems?
    Anyone who knows the solution can you kindly respond? Thanx!!

  13. Sweet blog! I found it while browsing on Yahoo
    News. Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
    I’ve been trying for a while but I never seem to get there!

    Thanks

    Feel free to surf to my page Xoth CBD

  14. Excellent post. Keep posting such kind of info on your
    site. Im really impressed by it.
    Hey there, You have performed an excellent job. I’ll definitely digg it and for my part
    suggest to my friends. I am confident they will be benefited from this website.

  15. We are a group of volunteers and starting a new scheme in our community.

    Your website offered us with valuable information to work on. You’ve done an impressive job and our
    entire community will be grateful to you.

  16. Hey just wanted to give you a quick heads up and let you
    know a few of the pictures aren’t loading correctly. I’m
    not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it
    in two different browsers and both show the same results.
    quest bars http://j.mp/3C2tkMR quest bars

  17. Greetings, I think your site might be having internet browser compatibility issues.

    When I look at your blog in Safari, it looks fine but when opening in I.E., it has some overlapping issues.
    I simply wanted to give you a quick heads up! Besides
    that, great blog!

    my blog post :: Ignite CBD Oil Price

  18. I’ve been surfing online greater than 3 hours nowadays, but I by
    no means found any attention-grabbing article like yours.
    It is lovely value sufficient for me. In my view,
    if all web owners and bloggers made good content as you probably did, the net will probably be a
    lot more useful than ever before. scoliosis surgery https://0401mm.tumblr.com/ scoliosis surgery

  19. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could
    add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.

    I’ve been looking for a plug-in like this for
    quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and
    I look forward to your new updates.

    Feel free to surf to my website mtasa-forum.com

  20. Howdy just wanted to give you a quick heads up. The text
    in your post seem to be running off the screen in Firefox.
    I’m not sure if this is a format issue or something to do with browser compatibility but I figured I’d post to let you
    know. The layout look great though! Hope you get the issue
    fixed soon. Thanks

    Also visit my site: healthy eating plan

  21. I don’t know if it’s just me or if everybody else experiencing problems with your
    site. It appears like some of the text on your posts are
    running off the screen. Can someone else please comment
    and let me know if this is happening to them as well?
    This may be a issue with my web browser because I’ve had this happen previously.
    Appreciate it

    Have a look at my blog :: oily skin

  22. Heya this is kind of of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually
    code with HTML. I’m starting a blog soon but have no coding knowledge so I wanted to get guidance
    from someone with experience. Any help would be greatly appreciated!

    Here is my web page … Sara

  23. hello my lovely stopforumspam member

    What are the Types of Loans in Ohio depending on the purpose
    Specific purpose payday loans in Ohio. Funds received in debt may be spent only for a specific purpose specified in the loan agreement.
    Non-purpose loan. The debtor may spend the money received at his discretion.
    Most popular specific purpose payday loans in Ohio are:

    House loan. The most common, of course, is a mortgage when the purchased property acts as collateral for a loan. Sometimes a youth loan is issued, with lighter conditions for debtors. Still quite common is a housing loan that does not imply purchased housing in the form of collateral.
    Car loan – payday loans in Ohio to a car or similar vehicle. The key is often the purchased goods, making the terms of the loan better. Also, loan conditions are improved: car insurance, life and health insurance of the borrower, and receiving a salary to the account of the creditor bank.
    Land loan. To purchase a plot for construction or agricultural activities.
    Consumer. For purchases in modern supermarkets, equipment stores, you can take a personal loan right at the point of sale. Often, specialists located there can contact the bank and get a regular or fast payday loans. Borrowed funds automatically pay for the goods, and the consultant explains when and how to re-pay the debt.
    Educational loan. It is issued to students, as well as to applicants who have passed the competition, to pay for tuition at universities, colleges, etc.
    Broker loan. For the circulation of securities, payday loans in Ohio are issued to an exchange broker, se-curities are purchased securities.
    Others. Objectives not related to those listed, but agreed and approved by the creditor.

  24. Do you mind if I quote a few of your articles as long
    as I provide credit and sources back to your weblog? My
    blog is in the very same niche as yours and my visitors would genuinely benefit from some of the information you present
    here. Please let me know if this alright with you. Thank you!

    My blog post – genital hair removal

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *